Vaak vinden cliënten dat de verdeling van een erfenis veel te langzaam gaat. Soms wachten ze al jaren op hun erfdeel en de vraag is dan wat zij kunnen doen om hun deel te krijgen of een voorschot hierop.

Wat is een verdeling
Wat is nu eigenlijk juridisch een verdeling? Als er sprake is van een wettelijke verdeling (simpel gezegd: als er een echtgenoot is met kinderen en geen testament) dan is er automatisch een verdeling na het overlijden en heeft verdeling vorderen geen zin. Als er geen wettelijke verdeling is, dan is er een verdeling als alle erfgenamen met elkaar afspreken wie welk goed krijgt, uiteraard met uitsluiting van de anderen (artikel 3:182 BW).
Bij een erfenis zijn alle erfgenamen deelgenoten bij de verdeling. Kinderen die onterfd zijn en een beroep doen op hun legitieme portie, zijn geen deelgenoten bij de verdeling. Als niet alle deelgenoten aan een verdeling hebben deelgenomen, is de verdeling slechts geldig als hij bij notariële akte is gedaan (artikel 3:195 lid 1 BW). Als er een verdeling is geweest tussen de erfgenamen en u heeft hier als erfgenaam niet aan meegedaan en u bent het niet eens met de verdeling, dan moet u, zodra u kennis heeft gekregen van de verdeling, deze binnen één jaar vernietigen. Let u goed op deze termijn, want daarna is uw vordering om de verdeling te vernietigen, verjaard. De gewone vordering tot verdeling die een erfgenaam in kan stellen verjaart pas na 20 jaar (3: 306 BW), alhoewel de meningen hierover verschillen. Mr. Reinhartz stelt dat een erfgenaam die 20 jaar stilzit zijn erfdeel kwijt is aan de erfgenaam die zich gedurende deze periode als rechthebbende heeft gedragen.

Personen die verdeling kunnen vorderen
Iedere erfgenaam en ook beperkt gerechtigden (zoals hypotheekhouders) kunnen verdeling vorderen (artikel 3:178 lid 1 BW). Ook schuldeisers die een opeisbare vordering hebben op een erfgenaam, kunnen verdeling vorderen (artikel 3:180 lid 1 BW). Een executeur is niet bevoegd om verdeling te vorderen. Een (afwikkelings)bewindvoerder is dit wel. Als de belangen van één van de erfgenamen door de verdeling geschaad worden, kan de rechter worden verzocht om een vordering tot verdeling voor een bepaalde tijd uit te sluiten (artikel 3: 178 lid 3 BW). Daarnaast kunt u als erfgenaam, als u verdeling vraagt van de rechter, de rechter laten bepalen dat bepaalde schulden eerst moeten worden voldaan.

Verdeling vorderen via de rechter
Als u naar de rechter gaat om verdeling te vorderen, moet uw advocaat goed nadenken wat hij vraagt van de rechter. Zoals gezegd, kunt u verdeling vorderen en daarbij kunt u benoeming van een notaris of een onzijdige persoon vragen (als een erfgenaam niet meewerkt). Uit de jurisprudentie blijkt dat uw advocaat dan niet moet vergeten om een bevel tot verdeling te vragen, anders wordt de vordering afgewezen.
Wij merken in onze praktijk dat een door een rechter benoemde notaris geen toegevoegde waarde heeft, omdat partijen in een procedure al zo van mening verschillen dat een notaris partijen niet meer bij elkaar kan brengen. Een door een rechter benoemde onzijdige persoon zal altijd zeer voorzichtig zijn in een verdeling en daarnaast kan de erfgenaam die niet meewerkte alsnog de plaats van de onzijdige persoon overnemen. Beide opties hebben dus geen meerwaarde.
Ons advies is dan ook verdeling door de rechter te vragen of de wijze van verdeling te laten vaststellen door de rechter op grond van artikel 3:185 BW. Als de rechter de verdeling toewijst maar niet alle erfgenamen willen daaraan meewerken, kan dit worden opgelost door te vorderen dat de rechter bepaalt dat zijn uitspraak in de plaats komt van een deel van de verdelingsakte (artikel 3:300 BW). Dit is vooral handig als er onroerende zaken te verdelen zijn. Omdat er problemen kunnen ontstaan als u een vonnis van een rechter wilt inschrijven in het Kadaster, is ons advies om van tevoren een notaris een concept-akte te laten opstellen met alle benodigde gegevens en deze in de vordering op te nemen. Soms vergeten advocaten als zij hoger beroep (of verzet) instellen tegen een vonnis ex artikel 3:300 BW dit in te schrijven in een bepaald register en dan is het beroep of verzet niet ontvankelijk.
Conclusie uit het vorengaande is dat uw advocaat u zeer goed moet inlichten over de mogelijkheden van de verschillende vorderingen tot verdeling en de consequenties ervan. Er zijn immers gevallen waarin partijen na jarenlang procederen nog geen verdeling hadden!

Het verkrijgen van een voorschot
Een bodemprocedure kan soms lang duren en erfgenamen willen vaak zo snel mogelijk hun erfdeel ontvangen. Als een executeur of andere erfgenamen dit weigeren, kunt u dan een voorschot vragen in kort geding? Het antwoord is ja, indien u allereerst een spoedeisend belang heeft en daarnaast vaststaat dat het bedrag dat u als voorschot vordert in ieder geval aan u moet worden uitgekeerd. Het spoedeisend belang kan blijken uit bijvoorbeeld grote betalingen die u moet verrichten. Bij het berekenen van een voorschot moet u goed rekening houden met het minimum bedrag dat u volgens de executeur/andere erfgenamen in ieder geval krijgt en de verschuldigde erfbelasting.

Als u in bovenstaande geen antwoord heeft gevonden op uw specifieke vraag of als bovenstaande juist nieuwe vragen bij u heeft opgeroepen, neemt u dan contact op met één van onze erfrechtspecialisten: Toon Kool of Maddie Wisman.

Download deze nieuwsbrief als PDF