Inleiding
Wanneer iemand zonder testament overlijdt bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. De eerst aangewezen erfgenamen volgens de wet zijn de partner en de kinderen van degene die is overleden (de erflater).
Bij testament kunnen wettelijke erfgenamen worden onterfd. In de aanloop naar bijvoorbeeld een echtscheiding kan een echtgenoot worden onterfd. In onze erfrechtpraktijk zien we het vooral als ouders geen contact meer hebben met hun kinderen. Want ook kinderen kunnen bij testament worden onterfd.

De legitieme portie
Wanneer kinderen worden onterfd behouden zij het recht op hun "legitieme portie". Zij zijn dan geen erfgenaam maar "legitimaris". Legitimarissen hebben geen recht op de goederen van de nalatenschap. Wel hebben zij een geldvordering op de nalatenschap. Zij hebben met andere woorden recht op een deel van de waarde van het vermogen. Hoe hoog is nu die legitieme portie?
De legitieme portie is de helft van het erf deel dat het kind zou hebben gekregen wanneer het niet onterfd zou zijn.
Alleen kinderen hebben recht op een legitieme portie. De onterfde echtgenoot heeft geen recht op een legitieme portie, maar kan wel aanspraak maken op een "passend verzorgingsniveau". Dat kan gerealiseerd worden door aanspraak te maken op het gebruik van de echtelijke woning en de inboedel. Bij testament kan van deze regeling niet worden afgeweken. Vaak gelden er korte termijnen voor het uitoefenen van deze rechten. Het is daarom verstandig om in een dergelijk geval zo snel mogelijk een advocaat te raadplegen.

De waarde van de legitieme portie: giften
Uitgangspunt voor het berekenen van de legitieme portie is de omvang van de nalatenschap. Daar moeten bepaalde giften die de erflater tijdens zijn leven heeft gedaan bij worden opgeteld. Voor de waardering van die giften geldt in principe het moment waarop ze zijn gedaan. Niet alle giften worden meegerekend en sommige giften worden alleen meegerekend wanneer ze zijn gedaan in de vijf jaar voorafgaand aan het overlijden van de erflater.

Een beroep op de legitieme portie
Voordat u een beroep doet op de legitieme portie is het verstandig u te laten adviseren door een advocaat met kennis van het nieuwe erfrecht. Een van de addertjes onder het gras is namelijk dat iemand erfgenaam is en tevens recht heeft op een legitieme portie. Wanneer iemand zich in dat geval beroep op zijn legitieme portie bestaat het risico dat hij zich later niet meer kan beroepen op zijn erfdeel, terwijl het erfdeel in de praktijk vaak veel groter is dan de legitieme portie. Zes maanden na het overlijden van de erflater wordt de vordering van de legitimaris -de legitieme portie- opeisbaar. Wanneer de legitimaris zijn vordering niet opeist —bijvoorbeeld omdat hij niet weet dat zijn vader of moeder is overleden!- vervalt deze na vijf jaar. Degene die zijn legitieme portie wil, moet dus zelf tijdig in actie komen.

Inkorting
Het innen van de legitieme portie heet "inkorting". Er wordt altijd eerst gekeken of de vordering van de legitimaris ten laste kan worden gebracht van het deel van de nalatenschap waarover niet bij testament is beschikt. Wanneer dat onvoldoende is worden onder andere alle erfstellingen (het deel waar de erfgenamen recht op hebben) en legaten naar evenredigheid ingekort.

Ten slotte
De legitieme portie is een ingewikkeld leerstuk en net als bij veel andere erfrechtelijke zaken wordt ook het omgaan met "onterven" vaak als emotioneel ervaren.
Wanneer een testament openvalt waarin iemand wordt onterfd is het in de meeste gevallen raadzaam het advies van een advocaat in te winnen. Dat geldt niet alleen voor degene die onterfd is, maar ook voor de erfgenamen. Wanneer u een dergelijk advies wil, of wanneer u overweegt in uw testament iemand te onterven, kunt u uiteraard contact met ons opnemen

Mocht u nog vragen hebben over het bovengenoemde dan kunt u uiteraard geheel vrijblijvend contact met ons opnemen

Download deze nieuwsbrief als PDF