Bij de afwikkeling van een nalatenschap komen vaak internationale aspecten om de hoek kijken. Tot de erfenis kunnen immers goederen behoren die zich bijvoorbeeld in Frankrijk,Italië of Spanje bevinden en die grote vermogenswaarde bezitten zoals onroerende goederen of bedrijfsonderdelen. Met een juiste beantwoording van de vraag welke rechter bevoegd is en welk recht van toepassing, alsmede door nauwe samenwerking met Europese advocaten, kan ons advocatenkantoor vaak voordeel behalen voor onze cliënten.

Het Nederlandse Internationaal privaatrecht
De eerste vraag die in het internationale privaatrecht beantwoord moet worden is de vraag of de Nederlandse rechter wel bevoegd is om van de zaak kennis te nemen. Daarvoor dienen de bevoegdheidsregels van de verdragen, EU-verordeningen of, als die geen uitkomst bieden, de nationale wet. Vervolgens moet de vraag beantwoord worden welk recht op de zaak van toepassing is. Deze vraag wordt beantwoord door de verwijzingsregels van het conflictenrecht.

Het Nederlandse internationale erfrecht
Het Nederlandse internationale erfrecht is te vinden in het Haags erfrechtverdrag, het Haags Testamentsvormenverdrag, de Wet conflictenrecht erfopvolging (WCErf) en in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Op 1 januari 2012 treedt het nieuwe Boek 10 BW in werking en zullen de artikelen uit de WCErf bijna letterlijk worden overgenomen in dit Boek (artikelen 10: 145-152 BW)
In het Nederlandse internationale erfrecht staan twee vragen centraal die goed van elkaar onderscheiden moeten worden. De eerste vraag is welk recht van toepassing is op de erfopvolging. Onder erfopvolging vallen onder andere vragen over de aanwijzing van erfgenamen en legatarissen, de bepaling van de erfdelen en de onterving. Omdat de beantwoording van deze vragen per land sterk kan verschillen, werkt ons kantoor nauw samen met meerdere Europese advocaten.
De tweede vraag die, los van het recht van erfopvolging, beantwoord moet worden is welk recht van toepassing is op de afwikkeling van de erfenis. De verdeling en vereffening van nalatenschappen, de bevoegdheden van de executeur zijn in Frankrijk, Italië of Spanje verschillend geregeld en hierop zijn weer andere verwijzingsregels van toepassing die bepalen volgens welk recht de afwikkeling van de erfenis dan moet plaatsvinden. De toekomstige invoering van de EU-Verordening maakt aan dit onderscheid een einde, maar een datum van invoering van deze Verordening is nog niet bekend. Hierna zal ik dan ook nog niet ingaan op deze verordening.

De internationale erfopvolging
Voor de vraag welk recht van toepassing is op de rechtsopvolging, heeft de Nederlandse wetgever het Haags Erfrechtverdrag als uitgangspunt genomen. Artikel 3 van dit verdrag bepaalt dat de erfopvolging wordt beheerst door het recht van de Staat waar de overledene zijn gewone verblijfplaats had op het tijdstip van zijn overlijden, indien hij op het moment van overlijden de nationaliteit van die staat bezat. Het begrip gewone verblijfplaats’ wordt uitgelegd als de plek waar iemand regelmatig fysiek aanwezig is en het centrum van zijn sociale bezigheden heeft. Indien de erflater niet de nationaliteit bezit van de Staat waar hij woonde, maar vijf jaar voorafgaande aan het overlijden wel zijn gewone verblijfplaats in die Staat had, is tevens het recht van die staat van toepassing.
Op de erfopvolging van een Nederlander die derhalve meer dan vijf jaar in Frankrijk woont, zijn derhalve in principe de Franse regels van toepassing, tenzij de overledene nauwere banden had met Nederland. Deze uitzondering zal niet zo snel voorkomen.

Rechtskeuze in testament
Men kan in het testament een keuze maken voor het rechtstelsel van het land waarvan men de nationaliteit bezit of waar men woont. Daarnaast is het mogelijk voor bepaalde goederen, zoals een buitenlandse vakantiewoning, een partiële rechtskeuze te maken. De rechtskeuze dient aan bepaalde voorwaarden te voldoen en mag niet meer ontbreken in een modern testament.

De internationale boedelafwikkeling
De afwikkeling van de erfenis, de verdeling en de vereffening van de nalatenschap, wordt beheerst door de verwijzingsregels van artikel 4 en 5 van de WCErf en vanaf 1 januari 2012 Boek 10 BW. Deze artikelen bepalen dat de vereffening wordt beheerst door Nederlands recht als de erflater zijn gewone verblijfplaats in Nederland had. Dit wordt ook bepaald voor de verdeling, tenzij de deelgenoten gezamenlijk het recht van een ander land aanwijzen. Op de vraag welk recht van toepassing is als de erflater buiten Nederland zijn gewone verblijfplaats had geeft de wet geen antwoord; in de literatuur wordt het internationaal privaatrecht van het land van de laatste gewone verblijfplaats dan genoemd.

Verrekening nadeel door toepassen buitenlands recht
Artikel 2 WCErf biedt de mogelijkheid om nadeel dat wordt geleden door toepassing van het erfrecht van een ander land te vorderen. Deze verrekening kan derhalve zeer interessant zijn als u nadeel lijdt door toepassing van bijvoorbeeld het Frans of Italiaans erfrecht. Wel is deze verbonden aan bepaalde voorwaarden. U moet hierop een beroep doen bij de afwikkeling van de nalatenschap.

Het advocatenkantoor Kool Bloch Gavami advocaten

Ons kantoor is gespecialiseerd in het erfrecht. Indien er internationale aspecten aan de erfenis zijn, zoals een erflater die bijvoorbeeld in Frankrijk of Spanje woont, is het van belang dat u advies krijgt van een advocaat, die op de hoogte is van het internationaal erfrecht. Indien u vragen heeft of uw geval eens aan ons voor wilt leggen, belt u ons dan gerust.

Download deze nieuwsbrief als PDF